Kimlere Liberal Denir?
Bir sabah kahvemi içerken, dışarıda sokağa bakan camdan bakarken düşündüm, “Kimlere liberal denir?” Benim gibi bir insan için aslında çok derin bir soru. Hani o tipik arkadaş ortamındaki espriler var ya, “Aaa bak, liberal olmuşsun,” diye takılırken aslında kimse tam olarak ne demek istediğini bilemiyor. Ben de bu konuyu biraz sorguladım. Esprili bir bakış açısıyla, mizahi bir dille “Kimlere liberal denir?” sorusunun cevabını aradım. Hem biraz da kendimi tanıyordum aslında, çünkü 25 yaşındayım, İzmir’de yaşıyorum, arkadaş ortamımda genelde komik biri olarak biliniyorum ama içten içe fazla derin düşüncelere dalan biri de olabiliyorum. Şimdi, durumu biraz eğlenceli hale getirelim!
Liberal Olmanın Tanımı
Öncelikle, liberal kelimesinin tam anlamına bir bakalım. Liberal olmak, özgürlükçü bir düşünce sistemini benimsemek demek. Yani, insan haklarına saygı göstermek, bireysel özgürlükleri savunmak, serbest piyasa ekonomisini kabul etmek, toplumsal cinsiyet eşitliği gibi değerlere sahip olmak demek. Ama tabii bunu basitçe açıklamak da kolay değil. Çünkü birileri “liberal” dediklerinde, aslında tam olarak ne demek istediklerini kimse bilmiyor! Sadece “Liberal” dediğin zaman o kadar geniş bir anlam yelpazesi ortaya çıkıyor ki, dilim varmıyor açıklamaya.
Örneğin, arkadaş ortamımda biri biraz daha özgürlükçü düşünceler dile getirse, hemen o kişi “Liberal olmuşsun!” diye takılırız. Bu bazen “Ay, çok hoşgörülü oldum!” şeklinde bir yorum olurken, bazen de “Aman, bunlar nasıl düşünceler, liberal falan!” şeklinde bir reddetme olur. Yani, liberal olmak, her zaman pozitif bir şey olarak algılanmaz. Hatta zaman zaman, esprili bir şekilde kötü bir şeymiş gibi de kullanılır. Tıpkı o zamanlar okulda, “Vay, çok akıllı oldum!” dediğinde “Haa, ne kadar da bir alttan alıyorsun!” diyen biri çıkardı ya… Aynı şey, liberal olmak için de geçerli.
Gündelik Hayattan Örnekler
Bir sabah, evden çıkarken tam kapıyı kapatıp koşmaya başlıyorum, gözümde hala uyku var. Arkadaşım Selim yanı başımda. “Nereye koşuyorsun? Saat daha 7!” dedi. Ben de gayet ciddi bir şekilde cevap verdim: “Gün, 24 saat, sınırsız özgürlük, kapitalist düzende… Ne yaparsan yap, özgürsün!” Selim bir saniye düşündü ve ardından: “Bunu mu, liberal oldum, diye söylesem?” dedi. Gülümsedim ama bu bir bakıma doğruydu. Özgürlük, aslında bazen çok basit şeylerde karşımıza çıkıyor.
Başka bir örnek vermek gerekirse, geçen hafta akşam yemeği için ailemle dışarıdaydık. Bir anda, “Çocuklar, çok sağlıklı bir şeyler yedik, öyle değil mi?” dedim. Ama tabii bir yandan da akşam yemeğinde pizza var. Hem “sağlıklı” demekle ne kastettiğimi sorguladım. Sonuçta, özgürlüğün de bir noktada “ben ne istersem onu yerim” düşüncesine dayandığını düşünmüyor muyuz? Bu yüzden, herkes bir noktada liberal!
İç Sesim: “Liberal Oldum, Ne Olur?”
Bir gün iç sesimle derin bir sohbet yapıyorum. “Liberal oldum, ne olur?” diye düşündüm, çünkü bazen insan bu kadarını yapınca, toplumun baskısıyla karşılaşabiliyor. O an iç sesim devreye giriyor ve diyor ki: “Liberal olmak istiyorsan, kendine özgürlük alanı yarat. Ama hepimizde biraz kısıtlanmışlık var. O yüzden çok da rahat davranma, ne de olsa bir noktada toplum seni ‘liberal’ diye yargılar.”
O zaman birden aklıma geliyor: Yahu, aslında ben neden bu kadar derin düşünüyorum? Ama sonra gülümsüyorum, ne yapayım, eğleniyorum işte! Hayat, bazen senin bir hareketinle de eğlenceli olabiliyor. Hani, bir bakıyorsun, diğeri yolda yürürken bir kafede sigara içerken “Bu da mı liberal?” diyebiliyor! Ama gerçekte, hiçbir şey bu kadar basit değil. Liberal olmak, toplumsal kalıplardan sıyrılmak demek. Özgürlük, en başta zihinsel bir durum, değil mi?
Siyaset ve Liberalizm
Siyasete girmeyelim, dedim ama… Geçenlerde bir arkadaşım vardı, her konuda özgürlükten bahsediyordu. Hani, “İnsanların eşit hakları olmalı, kimse kimseyi dışlamamalı, her birey özgür olmalı” gibi cümleler sarf ediyordu. Ben de dedim ki: “Ya sen liberal olmuşsun.” Adam bana bakıp gülümsedi. “Bilmiyorum ya, belki de gerçekten liberalimdir,” dedi. O an bir de düşündüm, aslında insanlar bazen ne olduklarını fark etmiyorlar. Bu gibi konuşmalar, tam olarak liberal olmanın başlangıcıdır. Çünkü insanlar özgür düşünceleriyle toplumu değiştirebilirler. Ama bu, bir anda gerçekleşmez. Hani, arkadaş ortamımda sürekli bu şaka yapılır: “Biri bir politik cümle kurarsa, hemen liberal ilan ediyorsunuz!”
Kendi Kendime: “Bu Kadarını Yapmam Gerekir Mi?”
Bir gün, sabah kahvemi içerken bir arkadaşım “Aaa sen artık tam bir liberal olmuşsun!” dedi. Hani, biraz daha özgür düşüncelerimden dolayı. Tam bu esnada bir anda şunu fark ettim: “Ya gerçekten liberal oldum mu?” Çünkü, bazı anlarda “bireysel özgürlük” demek, sadece senin düşündüğün gibi hareket etmek değil, aynı zamanda toplumsal değerlere de saygı göstermek demek. İnsanın kendini tanıması, belki de liberal olmaktan çok, gerçek özgürlüğün ne olduğunu anlamasıyla alakalı.
Sonuçta, kimlere liberal denir? Bunu soran biri, aslında özgürlük düşüncesiyle toplumsal yapıyı sorgulayan ve bunun üzerinden hayatını şekillendiren insandır. Ve bazen, arkadaş ortamındaki esprilerde takılmak, “liberal olmuşsun” demek de, aslında bu insanların toplumsal yapıyı farklı bir gözle görebileceği ve kendilerini bir şekilde özgürce ifade edebileceği anlamına gelir.
Sonuç: Hayat Bu Kadar Ciddi Olmamalı
Sonuçta, kimseyi küçük görmeden, hem mizah hem de derin düşünceyle bir yerlere varmaya çalışıyorum. Liberal olmak, bir anlamda eğlenceli düşünceler üretmek, toplumu sorgulamak ama bir yandan da gündelik hayatta mizahi bakış açılarıyla yaşamak demek. Şimdi bir kez daha düşünün: “Kimlere liberal denir?” cevabı aslında sizde!