Ateşi Kim Yapmıştır? Bir İhtimal, Adamın Adı Bellidir
Bir gün İzmir’in sıcağında, deniz kenarında arkadaşlarla otururken birdenbire aklıma geldi: Ateşi kim yapmıştır? Yani, gerçekten, bu ateşi kim icat etti? Kim çıkardı o ilk kıvılcımı? Durduk yere bir insanın “hadi bakalım, ben ateşi bulayım” diye bir şey yapması, çok ilginç değil mi? Neyse, biz de dedik ya, bu sorunun cevabını bir arayalım. O kadar eski bir şey ama bir şekilde şimdi bile her gün her an kullanıyoruz. Hadi, biraz eğlenerek, biraz da düşündürerek bu soruya dalalım.
Ateşi Kim Yapmıştır? Arkeolojik Çalışmalar ve İlk Kıvılcım
Şimdi ciddi ciddi araştırmaya başlayacak olursak, ateşi kim yapmış sorusunun cevabını bulmak biraz zor. Ama tarihçiler, antropologlar, bilim insanları bu konuda bayağı kafa patlatmışlar. Şu an dünya üzerinde ateşi keşfedenin ismi kesin olarak bilinmiyor ama genel görüş şu: Ateşi, insanların büyük büyük dedeleri yani, ilk Homo sapiensler keşfetmiş olabilir. Düşünsene, bir gün bir adam bir odun parçasını birbirine sürtüyor, birden bir kıvılcım çıkıyor. Hadi bakalım, ne yapacağını şaşırmış olsa gerek. “Ya bu ne, parmaklarıma bir şey mi oldu?” demiş olabilir. Ama sonra, “bunu bi’ deneyeyim” demiştir.
O anın ne kadar zor bir şey olduğunu tahmin etmek güç; bak, şimdi ben bile bir çakmakla ateş yakarken, bazen tıkır tıkır çalışmaz, sonra ister istemez moralim bozulur. Ama bir zamanlar biri, yoktan var ederek ateşi yapmış. Bu olayı keşfedenin ilk kimseye hayran kalıyorum.
Mutfakta İlk Ateşle Tanışma: Yaşadıklarımız
İşte benim o arkadaş ortamındaki halim gibi. Mesela bir gün İzmir’de, yazın sıcağında, öğlen saatlerinde bir arkadaşım birden bağırarak mutfağa koştu: “Ateş yakalım mı?” O an, hiç düşünmeden Ateşi kim yapmıştır sorusunun cevabını vermek için iyi bir fırsat bulduğumu düşündüm. Gerçekten, mutfakta yapılan ateş çok farklıdır. Hazırlık aşaması daha eğlencelidir. Bir kere herkes bir arada olduğu için geleneksel tatlar ve ateş, eşliğinde sohbetlerin muhabbeti bir başka olur.
Tabii, bu arkadaşım ateşi yakmaya çalışırken, bir yandan da çok basit bir şeyi unutuyor: Ateşi yakmak sanıldığı kadar kolay değildir. Çakmağın çalışmıyor olması, elindeki kibritin nemli olması… Uff! Kafama geleni hatırlıyorum; o an sanki biz ateşi yakmaya değil, tarihin en zor bilmeceyi çözmeye çalışıyorduk.
“Ben çakmağı aldım, sen kibrit al, ben de sonra bir tane daha alırım” dedim ve biraz sonra bu cümleyi kurmanın ne kadar gereksiz olduğunu fark ettim. Zira, elimde sadece kibrit ve çakmakla ateşi yakabilirdim ama yok, biz gene bayağı bir savaş verdik.
“Bir dakika, ateşi kim yapmıştır ki ya?” diye düşündüm bir an. Sonra aklıma geldi, eğer ateşi bulmasaydı, sabah kahvaltımı nasıl yapacaktık? Hazır sabah akşam domatesli, peynirli tostlarımızı ısıtırken, keşke o bir kişi, ateşi keşfettiği zaman bir selfie çekseydi.
Ateşi Kim Yapmıştır? Yakın Tarihte Bir Efsane
Ateşi ilk yapan adamın, hemen aklımıza gelmesi gereken, pratik zekâya sahip biri olduğunu düşünüyorum. Yani, bir insan o kadar zor bir işin içinden nasıl sıyrılmıştır? Hadi ya! Gerçekten, bence ilk ateşi bulanın bir hatırası olmalı. Tıpkı, Facebook’un kurucusunun ilk başta iş yerinde verdiği ilk sunumu gibi. O zamanlar Facebook da, sadece tanıdıkların birbirini takip etmesinden ibaret bir şeydi. Şimdi adam dünyanın en zenginlerinden.
Bizim de gittiğimiz her yerde, ateşi kim yapmıştır sorusunu soruyoruz ama yanıtını bulmak ne mümkün! Sonuçta ateşi kim icat etti, tam olarak kimse bilmiyor ama bu işin sadece arka planda kalan kısmı. Gerçekten ateşin icadının ne kadar önemli olduğunu görünce, bugün hâlâ o ilk ateşi arıyoruz. Tabii, teknolojik cihazların yaptığı yeni “ateşler” hariç. Şu an mesela, bir çakmakla ya da lamba açma düğmesiyle ateş yakmak oldukça basit!
Bir Kıvılcım Da Ben Yaktım: İç Sesle Sohbet
Bir kere gerçekten her işin kolayını bulmak isteyen biriyim. Ama ateşi yakarken bir noktada kararlı olmam gerektiğini fark ettim. İç sesim şunları söyledi:
İç Ses: “Gel buraya, biraz daha odun ekle. Belki şimdi tutar.”
Ben: “Hadi ya, 3 kez denedim. Yine mi başarısızlık?”
İç Ses: “Sen bir eski insan mısın? Ateşi bulma yeteneğin yok mu?”
Ben: “Yok, yok, ben 21. yüzyıl insanıyım. Her şey çakmakla çözülebilir!”
Ama ne oldu? Bir anlık kararlılıkla ateşi yakaladım. Evet, o sırada herkes sevinç çığlıkları atarken, ben hala Ateşi kim yapmıştır sorusunu içimde yaşatmaya devam ediyordum. Biri kesinlikle yakalamalıydı, gerçekten!
Ateşi Kim Yapmıştır? Yine Ama Yine Arkadaşlar
Hadi şimdi herkes biraz da düşünmeli. Kendi arkadaş çevremde sıkça ateş yakmaya çalışan kişilerle bu durumu tartıştım. Bir gün, yeni kurumsal iş hayatına yeni atılan bir arkadaşım, bir toplantıdan sonra “Ateşi kim yapmıştır? Kimse söylemiyor!” diye söylemeyi unutmamıştı. Şaka gibi! Herkes birbirine bakarken, başta ciddiyetle başlamıştık ama sonunda içten içe herkes eğlenmeye başlamıştı. Sonra da, herkesin birlikte ateşi yakmak için çakmağı aradığı an bir tür komedi sahnesi gibi olmuştu.
Sonuçta… Bazen sorulara ciddiyetle yaklaşmak gerekiyor ama ateşi kim yapmıştır sorusu da biraz kafa karıştırıcı bir durum. Kimse kesinlikle bilemez ama birinin bulmuş olması, başkalarına hayatı kolaylaştırma fırsatını sunmuş olmalı.
Ateşi kim yapmıştır? Kimse bilemez. Ama biz ateşi hep birlikte yakmaya devam ederiz.